Oscar Ribeiro de Almeida Niemeyer Soares Filho, genialny brazylijski architekt powiedział: To,co mnie pociąga, to wolne i zmysłowe krzywe. Linie, które znajduję w górach mego kraju, w meandrujących biegach rzek, w figurze ukochanej kobiety.

W środę, 5 grudnia 2012 r., w Rio de Janeiro zmarł wielki brazylijski architekt Oscar Niemeyer.)

Rozum jest wrogiem wyobraźni


Zaciekawiło mnie powyższe stwierdzenie, dobiegające z telewizora, włączonego w porze największej (mojej) oglądalności - czyli w sobotę około 10 rano. W końcówce filmu dokumentalnego "Oscar Niemeyer: życie jest westchnieniem", w reżyserii Fabiano Maciel'a, poznałam 103-letniego człowieka (urodzony 15 grudnia 1907 r.), który wcielił w życie, swoje, niczym nieograniczone, fantazje architektoniczne i zmienił krajobraz Brazylii.
Jego największym, kompleksowym dziełem, jest miasto Brasilia. Liczne przykłady jego geniuszu można spotkać także poza Brazylią. Film dobiegał końca, zatem nie pozostało mi nic innego, jak tylko zaspokoić ciekawość o architekcie i jego intrygujących projektach informacjami z internetowych źródeł.

Równowaga między przestrzenią zabudowaną a wolną jest najważniejsza.


Miasto Brasília powstało za rządów prezydenta Juscelino Kubitschek de Oliveira, które przypadły na lata 1956-1961. Do realizacji tego pomysłu powołano dwóch wybitnych architektów. Lucio Costa był odpowiedzialny za plan przestrzenny, a Oscar Niemeyer za projekty budynków użyteczności publicznej.

Od roku 1960 Brasilia została oficjalną stolicą Brazylii (wtedy Stanów Zjednoczonych Brazylii). Celem budowy zupełnie nowego, futurystycznego miasta, było ożywienie gospodarcze w centralnej części kraju oraz odciążenie przeludnionego Rio de Janeiro.

W projektach miało to być idealne miasto; z szerokimi bulwarami i pięknymi monumentalnymi budynkami, pozbawione problemów współczesnych metropolii, takich jak nadmierne zagęszczenie, problemy komunikacyjne, bieda i przestępczość. Planowano maksimum 500 tys. mieszkańców, oddzielenie dzielnic mieszkaniowych od handlowych, zielone strefy rekreacyjne.
Miasto Brasilia nazwano największą utopią XX wieku i funkcjonującym, "żywym" muzeum futuryzmu.

Nie łuki są najważniejsze, ale przestrzeń między nimi.


Większość zabudowy stanowią nowoczesne gmachy rządowe i biurowce o niebanalnej, postmodernistycznej architekturze, wzniesione na osi głównej Brasilii (wschód - zachód). Stanowią siedzibę poszczególnych ministerstw. Szczególnie interesujący jest gmach Ministerstwa Spraw Zagranicznych oraz budynek kongresu z charakterystycznymi dwiema 28-kondygnacyjnymi wieżami. Ministerstwo Sprawiedliwości znajduje się w obiekcie przy drodze Monumental Axis. Jego budowę ukończono w 1963 roku.

Konstrukcje cechuje przestronność i wykorzystanie brył i pustej przestrzeni do tworzenia niekonwencjonalnych wzorów. Niemeyer był chwalony i krytykowany jako "rzeźbiarz zabytków".
Wśród takich wyrzeźbionych zabytków szczególnie urokliwa jest oficjalna rezydencja Prezydenta Brazylii, której południowa fasada odbija się w wodzie.

Świat zachwycił się nową stolicą Brazylii, harmonijnie wkomponowaną w krajobraz. Brasilia została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO w roku 1987, pod numerem 445. Innowacyjny i kreatywny projekt oraz jego realizacja zostały uznane za przełomowe w historii urbanistyki. Doceniono fakt, że każdy element - od układu dzielnic mieszkaniowych i administracyjnych (często porównywany do kształtu ptaka w locie) do symetrii samych budynków występuje w harmonii z całością projektu i krajobrazu.źródło


Na zdjęciach rzuca się w oczy niesamowita przestrzeń pomiędzy obiektami. Ten brak przytulności, konieczność poruszania się wyłącznie samochodami oraz fakt, że dzielnice mieszkalne zbudowano głównie dla urzędników (pozostali musieli dojeżdżać z miast satelickich) były przyczynkiem do coraz głośniejszej, z biegiem lat, krytyki.

Niekontrolowane rozrastanie się miasta, przyczynia się do jego upadku.


Brasilia, w pierwszej dekadzie XXI wieku, przekroczyła wszelkie, planowane granice. Ilość mieszkańców wzrosła pięciokrotnie. Gęstość zaludnienia przekroczyła 450 os./km2 źródło. Pojawiły się typowe dla dużych aglomeracji problemy z bezrobociem, przestępczością, zaniedbaniem dzielnic podmiejskich. Porachunki gangów, handel narkotykami, rosnąca fala przestępczości niszczą idealistyczne wyobrażenia projektantów.

Człowiek jest niczym. Rodzi się i umiera. Dlatego musimy pamiętać jak jesteśmy mali. Powinniśmy żyć skromnie. Życie jest westchnieniem


W planie miasta Brasilia był też budynek katedry. Powstał na wskroś nowoczesny obiekt, przepełniony światłem. Podobno inspiracją była katedra w Liverpoolu.
"Konstrukcja katedry - jak pisze Łukasz Wieczorek w artykule Katedra w Brasilii , składa się z 16 betonowych kolumn, które ustawione są na okręgu o średnicy 70 metrów. Kolumny w kształcie paraboli i wadze 90 ton symbolizują ręce skierowane w górę ku niebu. Między kolumnami zostały zamontowane witraże z włókna szklanego. Mają one kształt trójkąta o podstawie 10 m i wysokości 30 m. Witraże w kolorze niebieskim, białym i brązowym zostały namalowane w 1990 roku przez Marianne Peretti."

Człowiek patrzy w niebo i zachwyca się. Otacza nas wspaniały wszechświat. A my nie umiemy z niego korzystać.


Muzeum Sztuki Współczesnej w mieście Niterói, Rio de Janeiro w Brazylii zostało zaprojektowane na życzenie burmistrza. Obiekt, ukończony w 1996 roku, jest jedną z głównych atrakcji miasta. Niemeyer zdawał sobie sprawę, że burmistrz oczekiwał czegoś spektakularnego. "Ujrzałem wzgórze - opowiadał. Kawałek ziemi nad wodą. Może to się wydać dziwne, ale projekt był bardzo prosty. Budynek miał stanąć nad wodą. Musiał być lekki, żeby nie kontrastować z krajobrazem. W oddali widać Pao de Açúcar i piękne krajobrazy. Budynek jest okrągły. Zbudowałem też balkon, który ciągnie się wkoło budynku. Widok z niego jest niezwykły. Muzeum odniosło sukces".

MAC-Niterói ma 16 metrów wysokości. Średnica kopuły wynosi 50 metrów. Modernistyczna struktura w kształcie spodka jest porównywana do UFO. Poniżej obiektu znajduje się plaża.

Boję się samotności. Wciąż się czymś zajmuję. Piszę, projektuję rysuję. Nie potrafię usiedzieć spokojnie. Jestem ciekawski. Wszystko chcę wiedzieć. To ważne.


Nicolai Ouroussoff, krytyk architektury w "New York Times" napisał, że Muzeum w Niterói jest znacznie gorszej jakości, niż poprzednie prace Niemeyera. Stwierdził, że ostatnie dzieła są
"dotknięte" podeszłym wiekiem architekta. I dodał, że największym zagrożeniem dla dziedzictwa Niemeyera nie jest spychacz developera czy niewrażliwi urbaniści, ale on sam. źródło

Musimy walczyć o lepszy świat. O równość. Żeby wszyscy mieli podobne szanse.Tak powinna myśleć normalna osoba.


W opinii najbliższych współpracowników Oskar Niemeyer wszystko co robi, robi z myślą o innych. Chce ludzi otaczać pięknem. Wie, jak ważne jest piękno. Mawia: "ludzie mają być zachwyceni". Tworzy dzieła o dużej sile wyrazu, które od razu stają się symboliczne. Identyfikują miejsce, tak jak Wieża Eiffla identyfikuje Paryż. Taka postawa zapewne jest także efektem jego idealistycznych, komunistycznych poglądów, których nie zmienił od czasów młodości.

Człowiek niedługo będzie spacerował po gwiazdach. Będzie rozmawiał z istotami z innych galaktyk. Ale koniec jest zawsze taki sam. Urodził się, umarł i już.



"Oscar Niemeyer - czytam w portalu Sztuka architektury - uznany został za pioniera nowych tendencji architektonicznych na półkuli południowej. Jego projekty są gestami artystycznymi, wspartymi logiką i materią. Jego poszukiwania wielkiej architektury, połączonej korzeniami z jego ojczystym krajem doprowadziły do stworzenia nowych form plastycznych i poetyckich budynków nie tylko w Brazylii, ale i na całym świecie. Nagroda Pritzkera została mu przyznana w 1988 roku za osiągnięcia jego całego życia".

Fragmenty wypowiedzi Oskara Niemeyera (śródtytuły) pochodzą z filmu "Oscar Niemeyer: życie jest westchnieniem", w reżyserii Fabiano Maciel'a i wywiadów dostępnych w internecie.

Współpraca:
Beatriz de Barros Barreto Tanezini co-autor do artigo

Obrigado por sua cooperação! Thank you for your cooperation! Dziękuję za współpracę!




Na następnej stronie wybrane (m.in.filmowe) prezentacje najciekawszych dokonań Oscara Niemeyera.


Na setną rocznicę urodzin Oscara Niemeyer'a, 15 grudnia 2007 roku, GJB Producer przygotował retrospektywną prezentację obiektów zaprojektowanych i zrealizowanych przez brazylijskiego architekta. Zapraszam do obejrzenia.



Kilka innych ciekawych prezentacji, udostępnionych w internecie, zawiera poniższa lista:

Cidade Administrativa do Governo de Minas Gerais - centrum administracyjne w Minas Gerais, film.
Cidade Administrativa Presidente Tancredo Neves -centrum administracyjne, fotografie Leo Drumonda.
Film i animacja - prezentacja prac z dynamiczną muzyką w tle.
Museu de Arte Contemporânea de Niterói - Muzeum Sztuki Współczesnej w Niterói, Rio de Janeiro
MAC MUSEU DE ARTE CONTEMPORÂNEA Niterói - Muzeum Sztuki Współczesnej w Niterói, fotografie Paulo Resende, muzyka Clair de Lune de Claude Debussy

Artykuł powstał przy współpracy z panią Beatriz de Barros Barreto Tanezini- wirtualną znajomą z Brazylii, która na wieść, że zainteresowała mnie postać najwybitniejszego architekta jej kraju, zaoferowała pomoc, przekazała kilka zdjęć i sporo linków do tematycznych opracowań. Po portugalsku. Dzięki internetowym tłumaczom ta Wieża Babel, jaką jest świat, okazała się całkiem przystępna.

Dla zainteresowanych:Brazylia w obiektywie Beatriz

Zarejestruj się i napisz artykuł
Znajdź nas na Google+

Styl życia

Komentarze (0)

Podane dane osobowe będą przetwarzane przez Polska Press Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie. Podanie danych jest dobrowolne. Pozostałe informacje na temat celu i zakresu przetwarzania danych osobowych oraz Twoich praw znajdziesz w regulaminie. Dodając komentarz akceptujesz regulamin.

Zaloguj się / Zarejestruj się!

Brak komentarzy. Możesz być pierwszy!