Królewski skarb Elżbiety II, czyli Jajko mozaikowe Fabergé

Jajko mozaikowe to jedno z najoryginalniejszych i najpiękniejszych dzieł wykonanych przez Fabergé. Jest jak kunsztowny witraż z platyny, diamentów, szafirów, szmaragdów i rubinów. To zarazem jedno z ostatnich wielkich arcydzieł Fabergé
 fot. Courtesy Royal Collection London
Zjawiskowy prezent dla cesarzowej Aleksandry

Styl tego jajka Fabergé jest niezwykły. Jest jednocześnie nowoczesny i prawdziwie królewski. To jajko Fabergé jest ozdobione największą ilością kamieni szlachetnych, jest najbardziej świetliste i jak klejnot Wschodu skrzy się blaskiem wielobarwnych kamieni. To dzieło ma w sobie najwięcej fantazji i nowoczesności. Jajko mozaikowe to arcydzieło, które powstało w szczytowym okresie twórczości Fabergé.

Jajko mozaikowe było prezentem od cara Mikołaja II dla jego ukochanej żony cesarzowej Aleksandry Fiodorowny. Był to prezent o prywatnym charakterze, na co wskazuje umieszczenie w jajku jako niespodzianki miniaturowego portretu dzieci pary cesarskiej.
Jajko zostało podarowane cesarzowej Aleksandrze 6 kwietnia 1914 roku w czasie hucznie obchodzonych świąt wielkanocnych. Tuż po świętach zostało umieszczone w jednym z prywatnych pokoi cesarzowej w Pałacu Zimowym.

Królewski klejnot

Jajko mozaikowe jest pudełkiem (puzderkiem) w formie jajka, wykonanym z najdroższych jubilerskich materiałów: ze złota i platyny oraz diamentów, rubinów, szafirów, szmaragdów i pereł. Korpus jajka tworzy siatka z platyny i złota, której oczka inkrustowane są kamieniami szlachetnymi. Dzięki temu jajko jest jednocześnie ażurowe i błyszczy bielą diamentów, czerwienią rubinów, zielenią szmaragdów i błękitem szafirów.
Powierzchnię jajka zdobią pasy dekoracji i owalne medaliony. Charakter dekoracji jest zbliżony do struktury mozaiki. Oczka mozaiki wykonane są z kwadratowych kamieni szlachetnych, które tworzą na powierzchni jajka rysunek o motywach kwiatowych. Motyw kwiatów i charakter niespodzianki nadają dziełu sentymentalny charakter.

Niespodzianka

Niespodzianką ukrytą wewnątrz jajka jest owalna ramka w formie medalionu zwieńczonego koroną, umieszczona na postumencie w formie tralki. Dekoracja ramki utrzymana jest w stylu barokowym. W medalionie znajduje się portret pięciorga dzieci cara Mikołaja II i Aleksandry Fiodorowny. Są to córki Tatiana, Olga, Maria i Anastazja oraz syn Aleksy. Obraz namalowano emalią en grisaille w różowej tonacji, w stylu nawiązującym do techniki en camaïeu (nazwa tej techniki pochodzi od kamei). Na odwrotnej stronie medalionu znajdują się: obraz przedstawiający kosz z kwiatami oraz okolicznościowy napis.

Jego styl wyprzedzał swój czas

Jajko mozaikowe powstało w 1914 roku, na początku XX wieku, w okresie gdy pojawiły się już pierwsze awangardowe nurty w sztuce. Sztuka abstrakcyjna narodziła się kilka lat wcześniej. Styl tego dzieła ma w sobie coś z tego ducha awangardy i jest bardzo nowoczesny. Estetyka dzieła jest bliska stylowi art deco, który opanuje sztukę Zachodu dopiero w kilka lat później, po pierwszej wojnie światowej.
Pomysł stylu mozaikowego zainspirował złotników i spodobał się klientom. Już w dwa lata później, biżuteria naśladującą styl jajka mozaikowego pojawiła się w ofercie znakomitej amerykańskiej firmy złotniczo-jubilerskiej Cartier.

Jajko mozaikowe zaprojektowała młodziutka dziewczyna

Projekt jajka mozaikowego wykonała dwudziestoletnia dziewczyna Alma Pihl, córka jednego z mistrzów pracujących dla Fabergé. Było to drugie jajko cesarskie zaprojektowane przez młodziutką artystkę. Rok wcześniej według jej projektu zostało wykonane "Jajko zimowe". Oba dzieła należą do najpiękniejszych cesarskich prezentów wielkanocnych w formie jajek wykonanych przez petersburską pracownię Fabergé.
W 1914 roku w pracowni Fabergé w Petersburgu obowiązywała zasada, że cesarski prezent wielkanocny był wykonywany w drodze nieformalnego konkursu, do którego mogli przystąpić wszyscy mistrzowie i złotnicy. Każdy mógł wykonać projekt i przedstawić go Piotrowi Karolowi Fabergé, który oceniał wszystkie i następnie decydował o realizacji jednego z nich. Zazwyczaj wykonywany był projekt proponowany przez mistrza kierującego pracownią firmy w Petersburgu. Jednak w 1913 i 1914 roku zrealizowano dwa wyjątkowej urody projekty wykonane przez Almę Pihl.

Pomysł „z wyszywanki”

Wiele lat po wykonaniu jajka mozaikowego Alma Pihl opowiedziała w wywiadzie o tym jak wpadła na pomysł jego stylu i dekoracji. Według jej opowieści, pomysł na jajko mozaikowe przyszedł jej do głowy podczas czytania książki, w chwili, gdy promienie światła słonecznego padły na haftowaną serwetkę i prześwitując stworzyły kolorowy obraz na powierzchni stołu. Można powiedzieć, że pomysł stylu jajka mozaikowego zrodził się ze światła i rzeczywiście jest to najbardziej świecące blaskiem klejnotów jajko Fabergé.

Jest niewielkie i dziwnie podpisane

Dokładny koszt wykonania dzieła jest nieznany, jednak ze względu na jego styl i ogromną ilość użytych do jego dekoracji kamieni szlachetnych należy przyjąć, że było to jedno z najdroższych jajek wykonanych przez Fabergé.
Jajko mozaikowe jest niewielkie, ma zaledwie 95 mm długości, a umieszczona wewnątrz niego ramka - 79 mm. Dzieło jest bardzo nietypowo oznaczone puncami i cechami złotniczymi. Obok sygnatury firmy Fabergé, znajduje się punca z imieniem Gustawa Fabergé. Wśród badaczy punca ta jest uznawana za okolicznościową. W 1914 roku mijała setna rocznica urodzin Gustawa. Jest bardzo prawdopodobne, że Piotr Karol Fabergé chciał w ten sposób uczcić pamięć swojego ojca. Prócz tych oznaczeń jajko jest również oznaczone datą: 1914.

Zakupione do zbiorów królewskich w Londynie

W 1917 roku razem z innymi skarbami należącymi do Mikołaja II i jego rodziny zostało skonfiskowane. Już w 1933 roku zostało wystawione na sprzedaż na aukcji w Londynie. Jajko mozaikowe zakupił król Anglii Jerzy V. Miało być prezentem z okazji urodzin jego małżonki królowej Marii. Od tego czasu jajko mozaikowe znajduje się w zbiorach królewskich w Londynie. Zdecydowanie jest to jedno z najcenniejszych i najpiękniejszych dzieł sztuki złotniczej znajdujące się w posiadaniu królowej Elżbiety II.

1914 - rok największych sukcesów i sławy Fabergé

Rok 1914 to okres największych sukcesów pracowni i rodziny Fabergé. Pracownia i firma zajmowały czołowe miejsce wśród złotników rosyjskich i wykonywała najbardziej prestiżowe zamówienia dworu cesarskiego.
W tym samym roku Agaton Fabergé, syn Piotra Karola, został zatrudniony przez Gabinet Jego Cesarskiej Wysokości przy katalogowaniu rosyjskich klejnotów koronnych. Zaproszenie Agatona do prac komisji było dowodem najwyższego uznania i świadectwem mocnej pozycji domu jubilerskiego Fabergé wśród złotników rosyjskich. Najtrudniejszym i najważniejszym postawionym przed Agatonem zadaniem było ponowne umocowanie w berle cesarskim ważącego 189 karatów diamentu Orłow, który się poluzował i wypadł. Warto dodać, że Orłow to największy historyczny diament znajdujący się w posiadaniu carów i najcenniejszy klejnot w ówczesnej Rosji.

Schyłek wielkości pracowni Fabergé

Jednak był to ostatni tak znakomity rok w dziejach pracowni i przedsiębiorstwa Fabergé. Kryzys spowodowany pierwszą wojną światową, który bardzo mocno uderzył w całą branżę złotniczą, dotknął również Fabergé. Firma straciła klientów, a wielu mistrzów powołano do wojska. W 1915 roku firma Fabergé musiała zamknąć salon handlowy w Londynie. Były to pierwsze oznaki zbliżającego się końca wspaniałej historii firmy Fabergé.
Przedsiębiorstwo Fabergé istniało jeszcze kilka lat, ale czasy świetności należały już do przeszłości.

* Artykuł na bazie książki: Faberge. Historia i arcydzieła, Opole 2014

Adam Szymanski

Więcej na temat:

Komentarze

Liczba znaków do wpisania:  4000/4000

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Jeśli uważasz, że któryś z komentarzy łamie regulamin, to wyślij nam link do tego artykułu na pomoc@naszemiasto.pl

Wybrane dla Ciebie

Powiązane

Więcej na temat:
Więcej na temat:

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, wyłącz Adblock na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3