Kobiety w tych zawodach zarabiają gorzej niż mężczyźni. To dyskryminacja? Luka płacowa w Polsce na tle Europy i świata

Julia Karasiewicz
Julia Karasiewicz
Kobiety w Europie zarabiają średnio o 14,8 procent mniej niż mężczyźni. Polska na tle innych państw UE wypada całkiem przyzwoicie, choć wciąż do równości nam daleko. Jak wygląda luka płacowa w poszczególnych zawodach i krajach? Gender pay gap to problem obecny we wszystkich państwach członkowskich, a także poza granicami Europy. W których zawodach w Polsce różnica w wynagrodzeniach jest największa? Zobacz w galerii.

Nierówności w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn problemem na skalę światową

Nierówności w traktowaniu kobiet i mężczyzn to temat jak najbardziej aktualny - i to nie tylko w krajach dalekiego Wschodu czy odległego Południa.

To temat obecny tu i teraz, w krajach uznawanych za "cywilizowane" - także w Europie, także w Polsce. Problem dyskryminacji płciowej jest wyraźnie widoczny na rynku pracy. Dowód? Zgodnie z badaniem Instytutu Badań Strukturalnych (2015 rok) kobiety w Polsce zarabiają średnio o ok. 10% mniej niż mężczyźni - jest to różnica w średniej godzinowej stawce płac.

Jest jednak jeden zawód, w którym średnio kobiety zarabiają więcej niż mężczyźni, i to o całe... 11,28 zł brutto miesięcznie (stan na październik 2018). Jaki to zawód? Sprawdź w galerii.

Niestety wyjątek potwierdza regułę - we wszystkich innych sektorach zarobki kobiet znacząco odstają od zarobków mężczyzn.

Autorzy badania z 2015 roku wskazują:

Różnica w płacach rośnie, gdy uwzględni się fakt, iż kobiety w Polsce częściej są wyżej wykształcone i pracują w branżach o względnie wyższej wydajności. Po skorygowaniu o te i inne czynniki, przeciętna (skorygowana) luka płacowa pomiędzy kobietami i mężczyznami wynosi ok. 20%

źródło: Instytut Badań Strukturalnych

Problem w podobnym, a nawet w jeszcze wyższym stopniu dotyczy innych europejskich krajów. Jednym z głośniejszych przykładów nierówności płacowych w Europie była sytuacja brytyjskiej aktorki Claire Foy, która w serialu "The Crown" wcieliła się w królową Elżbietę II. Aktorka otrzymała niższe wynagrodzenie niż Matt Smith, odgrywający rolę drugiego planu.

Problem nie dotyczy jedynie Europy, ale całego świata. Niepoddana żadnej korekcie różnica średniego wynagrodzenia kobiet i mężczyzn w całej gospodarce USA wynosi 17% (dane z 2014 roku).

Gender pay gap dowodem na dyskryminację?

Gender pay gap jest obserwowanym na całym świecie zjawiskiem ekonomicznym przejawiającym się w różnicy średniego wynagrodzenia pracujących mężczyzn i kobiet - na korzyść mężczyzn. Wskaźnik sam w sobie nie dowodzi ani nie opisuje skali dyskryminacji. Jak wskazują liczne źródła, luka płacowa może być zależna od wielu czynników, które są trudne do zestawienia i wspólnego opracowania.

Ustalenie porządku przyczyn różnic płacowych wymaga ekonometrycznej identyfikacji i kontroli takich czynników, oraz ich interakcji. Rezultaty podobnych porównań wykazują jednak, że na pewno część luki płacowej nie wynika z racjonalnych czynników, lecz z różnego rodzaju dyskryminacji.

Luka płacowa w Polsce. Nierówności w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn

Jak prezentuje się luka płacowa w Polsce i czy coś zmieniło się od przytoczonego powyżej badania z 2015 roku? Najnowsze dostępne dane GUS dotyczące różnic w wynagrodzeniach obejmują październik 2018 roku. Wtedy też przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w Polsce wyniosło 5003,78 zł. Jak pensje różniły się w zależności od płci?

  • Mężczyźni osiągnęli w tym czasie przeciętne wynagrodzenie o 8,9 proc. wyższe od średniego - o 443,46 zł.
  • Kobiety osiągnęły w tym czasie przeciętne wynagrodzenie o 9,2 proc. niższe od średniego - o 460,42 zł.

Oznacza to, że przeciętne wynagrodzenie mężczyzn było o 19,9 proc. (o 903,88 zł) wyższe od przeciętnego wynagrodzenia kobiet.

Jeśli chodzi o przeciętne godzinowe wynagrodzenie brutto w Polsce w 2018 roku, raport Struktura wynagrodzeń według zawodów w październiku 2018 wskazuje:

Przeciętne godzinowe wynagrodzenie ogółem brutto wyniosło 27,79 zł. Mężczyźni osiągnęli przeciętne godzinowe wynagrodzenie o 6,0% wyższe od średniego dla gospodarki narodowej (tj. wyższe o 1,68 zł), a kobiety – niższe o 6,7% (czyli niższe o 1,85 zł). Przeciętne godzinowe wynagrodzenie brutto mężczyzn było o 13,6% (o 3,53 zł) wyższe od przeciętnego godzinowego wynagrodzenia brutto kobiet.

Różnicy płac nie można wytłumaczyć powagą wykonywanej pracy lub wysokością danego stanowiska, szczególnie że wśród przedstawicieli władz publicznych, wyższych urzędników i kierowników w 2018 roku pracowało prawie tyle samo kobiet, co mężczyzn - odpowiednio 8,1 i 9,0 proc. Wśród specjalistów pracowało z kolei 34,3 proc. kobiet i 18,6 mężczyzn. W tym miejscu należy zaznaczyć, że w niniejszej kategorii mieszczą się profesje takie jak:

  • położne
  • pielęgniarki
  • diagności laboratoryjni
  • nauczyciele szkół podstawowych
  • specjaliści do spraw wychowania małego dziecka

Jak różnią się wynagrodzenia kobiet i mężczyzn w Polsce w poszczególnych sektorach? Gdzieniegdzie luka płacowa jest szczególnie wyraźna. Na szczęście jest jeden zawód, w którym kobiety zarabiają więcej, niż mężczyźni. Jaki? Sprawdź w galerii.

Gender pay gap, czyli luka płacowa w Europie

Jak luka płacowa, czyli tzw. Gender Pay Gap, wygląda w innych europejskich krajach? Okazuje się, że Polska na tle Unii Europejskiej wypada całkiem dobrze.

Zgodnie z danymi Eurostatu za 2018 rok, z największą luką płacową w Europie boryka się Estonia. Kobiety zarabiają tam aż o 22,7 proc. mniej niż mężczyźni.
Zgodnie z danymi Eurostatu za 2018 rok, z największą luką płacową w Europie boryka się Estonia. Kobiety zarabiają tam aż o 22,7 proc. mniej niż mężczyźni. W badaniu uwzględniono średnie godzinowe stawki brutto.

Średnia dla 27 państw Unii Europejskiej, oznaczona na wykresie jako EU-27, wynosi 14,8 proc. Oznacza to, że wszystkie Europejki zarabiają średnio 85,2 proc. tego, co Europejczycy - wykonując tę samą pracę.

Polska na tle innych europejskich państw wypada przyzwoicie. Luka płacowa wynosi u nas 8,8 proc., co plasuje nas na 6. pozycji. Oznacza to, że zaledwie w 5 krajach Europy wynagrodzenia kobiet są bliższe wynagrodzeniom mężczyzn, niż w Polsce.

Jak widać dane Eurostatu znacząco różnią się od statystyk zaprezentowanych przez GUS. Wynikać może to z przyjętej metodologii. Warto zaznaczyć, że GUS prezentuje dane za wybrany miesiąc 2018 roku (październik), Eurostat zaś rozpatruje statystyki całoroczne.

2018, Eurostat

Co jeszcze wynika z danych Eurostatu za 2018 rok?

  • We wszystkich państwach członkowskich UE różnica w ogólnych wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn wahała się o 19,7 punktu procentowego - od 3,0% w Rumunii do 22,7% w Estonii.
  • Różnica w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy wahała się od -0,3% w Niemczech do 24,0% w Portugalii.
  • W przypadku pracowników zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy różnice w wynagrodzeniach również znacznie się różniły w państwach członkowskich UE i wahały się od 0,9% w Belgii do 18,9% w Słowacji.
  • Różnica w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn była znacznie niższa w przypadku młodych pracowników.
  • Największa różnica w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn zachodzi w działalności finansowej i ubezpieczeniowej.
  • 9 państw członkowskich odnotowało ujemne różnice w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn w zakresie zaopatrzenia w wodę, odprowadzania ścieków, gospodarowania odpadami i rekultywacji, a 13 w branży budowlanej.
  • Większość krajów UE (dla których dostępne są dane) odnotowała wyższą różnicę w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn (w ujęciu bezwzględnym) w sektorze prywatnym niż publicznym.

Walka kobiet z dyskryminacją płciową na tle zawodowym

Kobiety, doskonale świadome nierówności, z którą przychodzi im się mierzyć, nie pozostawiają tematu samego sobie. Jednym z wyrazów sprzeciwu wobec niesprawiedliwych płac był protest w Islandii w 1975 roku.

Strajk kobiet w Islandii, 24 października 1975 r.Dlaczego doszło do strajku?Kobiety w Islandii w latach 70. nie mogły liczyć na takie same wynagrodzenia,
Strajk kobiet w Islandii, 24 października 1975 r.

Dlaczego doszło do strajku?

Kobiety w Islandii w latach 70. nie mogły liczyć na takie same wynagrodzenia, jak mężczyźni. W związku z tym podjęły 24-godzinny strajk. Jednego dnia 25 tys. kobiet zebrało się na ulicach Reykjaviku, a 90% kobiet odmówiło pójścia do pracy. W efekcie protestu całe państwo stanęło w miejscu, gdyż panie nie tylko nie zjawiły się w miejscach pracy, ale i zrezygnowały z obowiązków domowych.

Co zmienił protest?

5 lat po proteście pierwsza kobieta w historii Islandii objęła urząd prezydenta. Choć zarobki kobiet i mężczyzn wciąż się nie zrównały, płace zmierzają w dobrą stronę. Tempo zmian wskazuje, że strajki skończą się dopiero w 2068 roku. Dopiero wtedy kobiety i mężczyźni będą mogli liczyć na równe wynagrodzenia.

Wikimedia Commons, Johannes Jansson/norden.org, CC BY 2.5 dk

Polski rynek pracy otwiera się na Białoruś

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3