Przymusowy urlop a Kodeks pracy: Czy pracodawca może zmusić pracownika do wzięcia wolnego?

Anna Bartosiewicz
Anna Bartosiewicz
Pxhere.com
Urlop powinien być zaplanowany z wyprzedzeniem, ale w tym roku epidemia koronawirusa pokrzyżowała niektórym plany urlopowe. Część pracowników nadal ma dni wolne do wykorzystania. I tu pojawia się pytanie: czy szef może zadecydować, kiedy pójdziemy na urlop? Wyjaśniamy, w jakich sytuacjach pracodawca ma prawo polecić pracownikowi wzięcie urlopu wypoczynkowego.

W tym roku wielu pracowników zwlekało z wzięciem urlopu wypoczynkowego. Koronawirus wpłynął na turystykę i funkcjonowanie wielu firm. Część pracodawców tymczasowo zamknęła zakłady pracy, a przewoźnicy poodwoływali swoje loty. Pracodawcom zależy jednak na tym, aby pracownicy wzięli urlop wypoczynkowy. Chcą uniknąć sytuacji, gdy osoba zatrudniona znika, mimo że jest potrzebna.

Czy pracodawca może wysłać na urlop przez koronawirusa?

Walka z koronawirusem naraża firmy na duże straty finansowe. Zdarzają się pracodawcy, którzy nakłaniają pracowników do brania urlopu ze względów oszczędnościowych. Taką propozycję usłyszały m.in. sprzątaczki zatrudnione w jednej z warszawskich placówek edukacyjnych.

Niektórzy pracownicy godzą się na urlop i składają wnioski o wolne na prośbę pracodawcy. Robią to, ponieważ nie znają swoich praw w związku z koronawirusem. Eksperci przypominają, że wysłanie pracownika na urlop z powodu tymczasowego zamknięcia zakładu pracy jest niezgodne z prawem. Urlop bezpłatny jest udzielany na wniosek pracownika, a urlop wypoczynkowy ustala się w porozumieniu z pracownikiem, na jego wniosek.

Pracodawca nie może samodzielnie zadecydować, kiedy pracownik będzie miał wolne bez wynagrodzenia. Co więcej, urlop wypoczynkowy ma celu umożliwieniu odpoczynku i nie powinien być traktowany jako instrument do poprawienia sytuacji finansowej firmy, chociaż w praktyce dzieje się różnie.

Z ostatniej chwili:

- Urlop jest świadczeniem, którego pracodawca udziela w porozumieniu z pracownikiem. Wyjątek stanowią: tzw. urlop zaległy (przysługujący na mocy art. 168 Kodeksu pracy) lub urlop w okresie wypowiedzenia (art. 167[1] Kodeksu pracy), kiedy to pracodawca może jednostronnie zdecydować o tym, że pracownik będzie wykorzystywał urlop – zaznacza dr Anna Kamińska-Pietnoczko, prawnik w C&C Chakowski & Ciszek.

Do kiedy trzeba wykorzystać zaległy urlop?

Zaległy urlop wypoczynkowy z poprzedniego roku kalendarzowego należy wykorzystać do 30 września. Zgodnie z art. 168 Kodesku pracy „urlopu niewykorzystanego w terminie ustalonym zgodnie z art. 163 należy pracownikowi udzielić najpóźniej do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego”. Oznacza to, że wszyscy pracownicy, którym zostały dni urlopowe z poprzedniego roku kalendarzowego, powinni wykorzystać dni wolne przed końcem trzeciego kwartału.

Pojawia się pytanie, czy pracodwca może wysłać pracownika, któremu przysługują dni wolne z poprzedniego roku kalendarzowego, na urlop we wcześniejszym terminie. Nasuwa się także pytanie, co zrobić, jeżeli pracownik nie był na 14-dniowym urlopie, do którego ma prawo, zgodnie z Kodeksem pracy, w każdym roku kalendarzowym.

- W mojej ocenie pracodawca może wysłać na urlop w takiej sytuacji, o ile ostatnia partia urlopu zostanie wykorzystania do 30 września bieżącego roku kalendarzowego, w szczególności jeżeli jest to uzasadnione sytuacją pracodawcy. Należy też wskazać, że skierowanie do wykorzystania zaległego urlopu jest jednostronnym uprawnieniem pracodawcy, a pracownikowi w razie sprzeciwu grożą kary porządkowe - mówi Miłosława Strzelec-Gwóźdź, radca prawny, partner zarządzający gpkancelaria.pl. - Zgodnie z przepisami kodeksu pracy co najmniej jedna część urlopu wypoczynkowego w ciągu każdego roku powinna trwać nie krócej niż 14 dni kalendarzowych, jednak jest to wyłącznie postulat ustawodawcy, gdyż pracodawcy w przypadku niezastosowania tego zapisu nie grożą żadne sankcje - dodaje ekspertka.

Na 100 firm zatrudniających do 1000 pracowników i przebadanych na zlecenie Busines Centre Club w marcu, zaległe urlopy wykorzystywano w 52% przedsiębiorstw. Jednocześnie w 15,3% firm podjęto decyzje o bezpłatnych urlopach - wynika z badania zrealizowanego pod koniec marca na próbie 100 organizacji zrzeszonych w BBC.

Co stanie się z wypłatą, gdy firma jest nieczynna przez koronawirusa?

W kodeksie pracy jest mowa o zobowiązaniach pracodawcy względem pracownika w sytuacji, gdy trzeba tymczasowo zamknąć zakład pracy. W razie przestoju, w rozumieniu Kodeksu pracy, osoba zatrudniona zachowuje prawo do wynagrodzenia. Jego wysokość może zostać obniżona, jeżeli w umowie nie określono stawki godzinowej, ani miesięcznej. Zgodnie z art. 81. par. 1 Kodeksu pracy kwota pensji wypłacanej w takim przypadku nie może być jednak niższa od minimalnego wynagrodzenia za pracę.

- Pracownikowi kodeksowemu, który jest gotowy do świadczenia pracy, nawet gdy ta nie może być świadczona z przyczyn dotyczących pracodawcy, przysługuje wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania, pracownik zachowuje prawo do 60% wynagrodzenia - przypomina dr Anna Kamińska-Pietnoczko, prawnik w C&C Chakowski & Ciszek.

Kiedy pracodawca może wysłać pracownika na urlop?

Zasadniczo, pracownik sam wybiera datę planowanego urlopu. Może się jednak zdarzyć, że szef wyśle przełożonego na urlop z własnej inicjatywy, np. z powodu zbliżającego się terminu na wykorzystanie dni wolnych lub ze względu na trudną sytuację finansową firmy.

- Pracodawca może tylko w dwóch przypadkach zobowiązać pracownika do wykorzystania urlopu wypoczynkowego: w okresie wypowiedzenia lub gdy zbliża się okres wykorzystania zaległego urlopu – przypomina Katarzyna Siemienkiewicz, ekspertka ds. prawa pracy z organizacji Pracodawcy RP. – W każdym innym przypadku urlopu udziela się na wniosek pracownika. Pracownik sam może zawnioskować, aby pracodawca udzielił mu w tej sytuacji urlopu – dodaje eks

Pracodawcy przeciwni pracy zdalnej

Wideo

Materiał oryginalny: Przymusowy urlop a Kodeks pracy: Czy pracodawca może zmusić pracownika do wzięcia wolnego? - Strefa Biznesu

Komentarze 11

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

A
Anna

Witam a ja się zastanawiam dlaczego Prezydent miasta Gniezna, złamał kodeks i zmusił pracowników nie dając im wyboru, do wykorzystania swojego urlopu wypoczynkowego gdy urząd i strefa płatnego parkowania są zamknięte. Kończąc pracę w pt każdy musiał mieć wniosek wypełniony i podpisany.Czyli jeśli sytuacja się nie zmieni cały urlop wypoczynkowy pracownika będzie wykorzystany, bo taki miał pomysł Pan Prezydent? Czyli opcji wyjazdu jeśli się poprawi sytuacji nie będzie rowniez z powodu braku urlopu. Brawo Panie Prezydencie za twórczy pomysł za " twórczy"pomysł łamiący prawa pracownika.!!! Placówka zamknięta a pracownik na urlopie wypoczynkowym.

G
Gość

Marzę o tym żeby wykorzystać teraz CAŁY urlop i się nie narażać. Ale nie chcą mi go dać :(

G
Gość
18 marca, 17:24, Zaniepokojona:

U nas w zakładzie zatrudniającym ponad 1300 osób dyrekcja stwierdziła że z dwóch zmian zrobią jedna...a więc jedna zmiana idzie na przymusowy 2 tyg. urlop wypoczynkowy który miał się odbyć w lipcu. Czy to zgodne z prawem? Firma nie dba o zdrowie pracowników a urlop spowodowany jest brakiem zamówień.

Ciesz się że urlop, a nie wypowiedzenie

N
Natka

Taki urlop, żeby w domu siedzieć. Szkoda, że tak się sprawy potoczyły. Ja mam zarezerwowane wakacje z Itaki na sierpień i nie wiem co to będzie, czy uda się wyjechać.

G
Gość

Więcej takich "edukujących" pracowników w ich prawach artykułów, a będzie potem komu doradzać jak nową pracę znaleźć w czasie kryzysu, bo nie dość, że firma stoi, to jeszcze ma płacić za po prostu "siedzenie w domu", nie mając nawet możliwości zejść w tym czasie z urlopów, które i tak są płatnym wolnym dla pracownika... super, tylko skąd firma ma wziąć na to środki... Takie są przepisy KP w normalnych czasach, ale obecny normalny nie jest, a pracodawcy będą zmuszeni zwalniać większość załogi... Uruchomcie jednocześnie porady po jakie zapomogi mogą udać się zwolnieni z firm pracownicy, bo będzie ich wielu, jeżeli tak doradzacie, że pracodawcy nie mogą nawet udzielić płatnego urlopu...

t
tetris

Ja mam po prostu wolne. Nie mam możliwości pracować z domu, więc po prostu siedzę, a płacone mam normalnie :)

G
Gość

Idźcie na chorobowe i pytane czy będziecie mieli do czego wracać. Solidarność w ciężkich czasach to pojęcie dość abstrakcyjne Autora artykułu proszę by pochylił się nad pracodawcami zatrudniającymi 10 -50 osób

Z
Zaniepokojona

U nas w zakładzie zatrudniającym ponad 1300 osób dyrekcja stwierdziła że z dwóch zmian zrobią jedna...a więc jedna zmiana idzie na przymusowy 2 tyg. urlop wypoczynkowy który miał się odbyć w lipcu. Czy to zgodne z prawem? Firma nie dba o zdrowie pracowników a urlop spowodowany jest brakiem zamówień.

X
Xxx

A co z pracodawca ? On ma płacić i urzymywać pracownika a co z nim samym ?

P
PawKin

Telefonia komórkowa otwarta...

K
Ksawery

Wreszcie jakiś przydatny i porządnie napisany artykuł się tu pojawił.

Dodaj ogłoszenie