Szczepionka na gruźlicę chroni przed koronawirusem? Lepsza sytuacja epidemiologiczna w krajach objętych programem szczepień i plan badań

Anna Rokicka-Żuk
Anna Rokicka-Żuk
Gruźlica to bakteryjna choroba zakaźna, która atakuje przede wszystkim płuca i przez długi czas nie daje wyraźnych objawów, a zwłaszcza u dzieci jest źródłem groźnych powikłań
Gruźlica to bakteryjna choroba zakaźna, która atakuje przede wszystkim płuca i przez długi czas nie daje wyraźnych objawów, a zwłaszcza u dzieci jest źródłem groźnych powikłań Saksit Kuson/123RF
Udostępnij:
Aktualnie nie istnieje szczepionka przeciw koronawirusowi SARS-CoV-2, a na opracowanie takiego leku trzeba czekać kilkanaście miesięcy. Właśnie dlatego eksperci zwracają się ku środkom już przebadanym pod innym kątem, które byłyby skuteczne również w stosunku do COVID-19. Jednym z nich jest szczepionka BCG przeciwko gruźlicy, która w Polsce stosowana jest obowiązkowo.

Szczepienia na gruźlicę zmniejszają zachorowalność i śmiertelność spowodowaną przez koronawirusa

Koronawirus SARS-CoV-2 zbiera swoje żniwo na całym świecie, jednak w niektórych jego rejonach jest ono mniejsze niż w innych. Szukając przyczyn takiego stanu rzeczy i wskazówek, jak opanować rozwój epidemii, naukowcy zauważyli ciekawą zależność. Otóż w krajach, gdzie stosuje się lub stosowało przez dłuższy czas szczepionkę przeciw gruźlicy, sytuacja nie jest aż tak dramatyczna.

Zauważono, że epidemia koronawirusa dotknęła szczególnie ciężko kraje nie mające uniwersalnej polityki szczepień na gruźlicę, a należą do nich Włochy, Holandia i USA, gdzie obserwuje się największy przyrost liczby potwierdzonych przypadków choroby COVID-19 i spowodowanych nią zgonów.

Wysoka zachorowalność i śmiertelność koronawirusa dotyczy też państw, gdzie powszechne szczepienia na gruźlicę wycofano ze względu na niską zachorowalność na gruźlicę (np. w Hiszpanii, Francji i Szwajcarii) lub wprowadzono stosunkowo niedawno (jak np. w Iranie).

Zależności te opisano w pracy zespołu New York Institute of Technology, dostępnej w formie przeddruku na platformie medRxiv, gdzie zamieszczane są publikacje przed uzyskaniem recenzji.

Z analizy danych dla 28 państw wynika jasno, że im wcześniej rozpoczęto szczepienia na gruźlicę w danym kraju, w tym większym stopniu przekłada się to na mniejszą zachorowalność i śmiertelność jego mieszkańców w związku z COVID-19.

Na przykład w Japonii, gdzie szczepienia rozpoczęto w 1947 roku, stwierdza się 100 razy mniej zgonów w przeliczeniu na milion mieszkańców (0,28) niż w Iranie, gdzie akcja szczepień rozpoczęła się w 1984 roku i wskaźnik ten wynosi 19,7. Warto przy tym pamiętać, że Japonia nie wprowadziła tak rygorystycznych środków zapobiegających rozwojowi epidemii jak inne kraje. Z kolei w Brazylii, gdzie szczepionkę BCG stosuje się od 1920 roku, współczynnik ten wynosi jeszcze mniej, bo zaledwie 0,0573.

Warto wiedzieć:

Natomiast w Hiszpanii, gdzie powszechne szczepienia przeciw TB stosowano przez 16 lat między 1965 a 1981 rokiem, śmiertelność z powodu zakażenia koronawirusem jest 10 razy wyższa niż w Danii i wynosi 29,5 zgonów na milion mieszkańców. W Danii, gdzie szczepionkę stosowano przez 40 lat (1946-1986) wartość tego współczynnika to 2,3.

Zbieżność dotyczy także liczby zarażeń koronawirusem. W krajach o średnim i wysokim dochodzie na mieszkańca, które aktualnie prowadzą powszechne szczepienia na gruźlicę, choruje 60 osób na milion obywateli (zakres ten wynosi 36-83 osób). Liczba ta jest 4 razy niższa niż w krajach o podobnym poziomie ekonomicznym, ale nie prowadzącym powszechnych szczepień, gdzie na COVID-19 zapada średnio 265 osób na milion (zakres to 130-400 osób).

Ze szczepień całkiem zrezygnowano państwach takich jak Austria, Niemcy, Hiszpania, Islandia, Włochy i Słowacja. Powszechnych szczepień nigdy nie realizowano w Holandii ani w Stanach Zjednoczonych. Rutynowo nie stosuje się ich również w Kanadzie ani w Australii.

Przeczytaj też na temat:

Gruźlica w Polsce i prewencja zachorowań

W Polsce szczepienia przeciw gruźlicy prowadzi się w sposób ciągły od 1955 roku, chociaż pierwsze z nich podano już w 1924 roku. Obecnie są one powszechne, obowiązkowe i realizowane bezpłatnie w pierwszym dniu życia dziecka. Szczepienie wykonuje się za pomocą jednej dawki preparatu zawierające bakteryjny szczep BCG SSI.

Według danych zebranych w „The BCG World Atlas” zachorowalność na gruźlicę w naszym kraju wynosi 19 osób na 100 tys. mieszkańców rocznie, co odpowiada grupie ok. 7200 osób na rok (są to liczby z 2015 roku zapewnione przez WHO). Według dostępnych danych w 2006 roku szczepienia przeciw gruźlicy objęły 93,7 proc. ludności naszego kraju.

Szczepionkę można podawać w pierwszym roku życia dziecka, a nawet jeszcze w wieku szkolnym. Preparat zapewnia ochronę przed zachorowaniem na okres 15-20 lat. Nie zwiększa jej jednak przyjmowanie kolejnych dawek preparatu, dlatego praktyki tej w Polsce się nie stosuje.

Działanie szczepionki BCG przeciw gruźlicy

Szczepionka przeciw gruźlicy to najczęściej stosowana szczepionka na świecie. Preparat podawany dzieciom zmniejsza zachorowalność na infekcje dróg oddechowych spowodowanych przede wszystkim przez prątki gruźlicy – Gram-dodatnie bakterie gatunku Mycobacterium tuberculosis. W szczególności zaś obniża ryzyko ciężkiego przebiegu choroby, w tym rozwoju jej najgroźniejszej postaci – gruźliczego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.

Na terenie naszego kontynentu największa zachorowalność na gruźlicę obserwowana jest w krajach Europy Środkowej i Wschodniej , takich jak m.in. Ukraina, Rosja, Mołdawia i Rumunia.

Na świecie choroba ta pozostaje jedną z najważniejszych przyczyn śmiertelności w wyniku infekcji i co roku odbiera życie milionom ludzi. Bakterią Mycobacterium tuberculosis zarażona jest 1/3 globalnej populacji, a liczba nowych przypadków gruźlicy to 9,4 miliona rocznie. Krajami, w których gruźlica jest obecnie największym problemem, są Indie, Indonezja i Chiny.

Dlatego też szczepionka przeciw gruźlicy, która powstała w 1921 roku, podawana jest o

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie